Gespreksgroep 26 februari 2017

Gespreksgroep 26 februari 2017
Datum
26 februari 2017
Tijd
10:00 - 11:00 uur
Locatie
Sommelsdijk

Op 26 februari 2017 is er weer een gespreksgroep. Tijdens deze bijeenkomst komt diverse onderwerpen aan de orde en kunt u hierover meepraten. Niels Snoek geeft vandaag een toelichting bij de schilderijen van zijn expositie Golven van Vrijheid.

Naar aanleiding van mijn serie werken: ‘golven van vrijheid’ hierbij wat inspirerende teksten als voorbereiding – allereerst de beginselverklaring van de remonstranten, waar vrijheid prominent in staat.

Beginselverklaring

De Remonstrantse Broederschap is een geloofsgemeenschap die, geworteld in het evangelie van Jezus Christus

en getrouw aan haar beginsel van vrijheid en verdraagzaamheid, God wil eren en dienen.

Op facebook kwam ik de volgende zin tegen: ‘Waar we zelf vrij zijn en die vrijheid ook een ander gunnen.’

Naar aanleiding hiervan leek het mij van belang even het woordenboek op te slaan:

de vrijheid

zelfst.naamw. (v.)

Uitspraak:[‘vrɛihɛit]
Verbuigingen:vrij|heden (meerv.)

1) toestand dat iemand/iets vrij is

Voorbeelden:`in vrijheid leven`, `Op zijn werk geniet hij veel vrijheid.`, `de vrijheid hebben om iets te doen`, `vrijheid, gelijkheid, broederschap`, `vrijheid van meningsuiting`, `fundamentele rechten en vrijheden`

2) iets wat je doet dat afwijkt van de regel

Voorbeeld:`Hij veroorlooft zich heel wat vrijheden.`

© Kernerman Dictionaries.

Vrijheid bestaat kennelijk in enkel- en meervoud. De kern van het woord is ‘vrij’. Wat zegt het woordenboek daarover:

I vrij

Uitspraak:[vrɛi]

vrije dag of vrij moment op het werk of op school

Voorbeelden:`Helaas, ik kan geen vrij krijgen.`, `Morgen hebben we een dagje vrij.`
Synoniem:vrijaf

II vrij

bijv.naamw.

Uitspraak:[vrɛi]

1) (van iets/iemand) niet beperkt in zijn of haar beweging, mogelijkheden, gebruik enz.

Voorbeelden:`Ik werk vier dagen per week, op vrijdag ben ik vrij.`, `Wat doe je in je vrije tijd?`, `Is deze stoel vrij?`
Antoniem:onvrij
Synoniem:los
vrije markt(bestel waarin vraag en aanbod bepalen welke producten worden geproduceerd en waarin de overheid geen rol speelt)
op vrije voeten zijn(niet in de gevangenis zitten)
zo vrij zijn om iets te doen(iets doen wat iemand vervelend zou kunnen vinden) `Mag ik zo vrij zijn om te vragen hoe oud u bent?`

2)

vrij van(zonder (iets)) `vrij van conserveringsmiddelen`

III vrij

bijwoord

Uitspraak:[vrɛi]

nogal

Voorbeeld:`Het is vrij warm.`
Synoniem:tamelijk

© Kernerman Dictionaries.

Het lijkt er op dat het woordenboek ons geen bevredigende uitkomst biedt …

Uit de gigantische hoeveelheid teksten over vrijheid koos ik nog deze

van de website:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Vrijheid_(filosofie)#Echte_vrijheid

Echte vrijheid

Tot slot: waartoe zijn wij vrij? We kunnen de vrijheid zo misbruiken dat we haar verspelen. Wie steelt kan in de gevangenis komen: hij mist dan de materiële vrijheid om te vertrekken (al heeft hij wel de formele vrijheid om dat wel of niet te willen). Dit simpele gegeven van het verspelen van materiële vrijheid door een verkeerd gebruik van onze vrijheid, suggereert dat hier nog een heel terrein van begripsanalyse braak ligt: kennelijk kan de mens zijn vrijheid goed of fout gebruiken. En fout gebruik leidt tot verlies aan materiële vrijheid, zodat je uiteindelijk jezelf dwarszit en terechtkomt op een plek die je niet in eerste instantie zou uitkiezen. Iets van die gedachte vinden we verwoord bij Augustinus: ik was ‘verliefd op mijn eigen wegen en niet op de uwe, verliefd op de vrijheid van een voortvluchtige.’(Belijdenissen, III, iii, 5.) Veel filosofen die over vrijheid hebben nagedacht zijn van mening dat we op de één of andere manier zouden moeten aangeven wat een authentiek doel voor de vrijheid van de mens is en wat niet. Er is niet alleen vrijheid van (negatieve vrijheid), maar ook vrijheid tot (positieve vrijheid) (I. Berlin) [1]. En we zullen ook moeten aangeven tot welk doel die ‘vrijheid tot’ zich dan idealiter zou moeten richten, want niet alles kan ons hart vervullen. Wie zijn wil uit vrije wil namelijk op het verkeerde richt, zou zijn vrijheid daarbij kunnen verspelen, en dan gaat het niet alleen om vrijheid in sociale of politieke zin, maar om iets dat nog dieper gaat: zo’n mens kan in zichzelf verdeeld raken. Die komt in de staat van de ‘vrijheid als voortvluchtige’. Daar blijft dus wel de formele vrijheid bestaan als een vermogen tot anders willen, maar de materiële vrijheid gaat verloren: je kunt niet meer doen wat je vanuit je diepste natuur eigenlijk graag wilt. In de christelijke traditie werd het doel van de vrijheid altijd ingevuld vanuit de wezenlijke gerichtheid op God: het was opnieuw Augustinus die zei ‘deo servire libertas’ (God dienen is vrijheid). Andere denkers die over een dergelijk doel voor onze ‘vrijheid tot’ hebben nagedacht kwamen tot andere conclusies: men zou kunnen denken aan het aangaan van goede, liefdevolle intermenselijke relaties of het nastreven van rechtvaardigheid voor iedereen.

Waarmee weer een link is gelegd naar de beginselverklaring.

Tijdens de bijeenkomst zal ik nog andere teksten lezen.

Niels Snoek

Agenda